De revalidatie zelf: shortterm

Geachte patiënt

Uw geneesheer heeft bij u in het Virga Jesse Ziekenhuis, een voorste kruisbandplastie ( VKB ) uitgevoerd.  In deze folder willen we u graag meer uitleg geven over de behandeling en revalidatie die na deze ingreep noodzakelijk is.

Indien u na het lezen van deze brochure bijkomende informatie wil, kan u hiervoor steeds terecht bij uw behandelende geneesheer, de verpleegkundigen van de afdeling of de kinesitherapeut.

Een afdruk van dit revalidatieschema kunt u ook krijgen op de orthopedische afdeling tijdens uw hospitalisatie n.a.v. de VKB ingreep.

Wij wensen u alvast een spoedig herstel!

De postoperatieve verzorging en revalidatie

Operatiedag

• de reeds vooraf aangepaste I-ROM kniebrace wordt onmiddellijk na de operatie aangelegd over een verband en over de antitrombosekousen.
• de brace zal geblokkeerd zijn in extensie.
• regelmatig zal uw knie behandeld worden met koudetherapie (cryocuff) .
• pijnmedicatie zal voorgeschreven worden;
• ter preventie van trombose :
  • Fraxiparine subcutane toedieningen gedurende 20 dagen!
  • Antitrombose TED-kousen gedurende 3 weken.

Dag 1

• met twee elleboogkrukken mag reeds gestapt worden met gedeeltelijke belasting ( 15 kg.)en met geblokkeerde brace;
• de knie zal op een CPM-machine gemobiliseerd worden tot maximaal 45°.
• hiel-glide oefeningen worden aangeleerd.
• eigen patella-mobilisatie-oefeningen worden aangeleerd.
• verder aanbrengen van cryotherapie ;
• tussen de oefeningen, bij steunen en 's nachts, wordt de brace in extensie geblokkeerd.

Dag 2

• statische en dynamisch oefeningen van heup- en dijbeenspieren worden aangeleerd;
• verder CPM, dit keer hopen we de flexie op te drijven van 0 tot 90°.
• verder patellamobilisatie-oefeningen, hiel-glide en extensieposturen stretch.
• aanleren van quadriceps- en hamstringssetting in bed met de brace aan.
• na deze oefentherapie zal de redondrainage verwijderd worden.

Dag 3 en 4

• verdere kinesitherapie met vooral aandacht voor zelfstandig leren oefenen en stappen.
• indien geen temperatuurstijging of andere verwikkelingen : ontslag.
• kinesitherapie wordt voorgeschreven.
• Fraxiparine wordt voorgeschreven. Als de Fraxiparine niet zelf subcutaan wordt toegediend zullen verpleegzorgen hiervoor worden voorgeschreven (20 dagen).
• als het actief aanspannen van quadriceps en hamstrings achterblijft, zal de kinesitherapeut ook elektrotherapie dienen in te schakelen, 3 tot 5 maal per week.
• na ontslag dient door u een controleafspraak gemaakt te worden bij uw specialist (13^de à 15^de dag).

Dag 5 à 15

• kinesitherapie bij de kinesist thuis ;
• verder zetten van de acute fase oefeningen. Instructie van deze acute fasen vindt u hieronder.
• controle bij uw orthopedisch chirurg op dag 13-15. Wondinspectie en eventueel verwijderen van de hechting.
• als er goede quadricepssetting mogelijk is zal vanaf nu gestart worden met een losse brace (van O tot 90°).
• binnenshuis kunnen de krukken ook langzaamaan terzijde worden gelaten.
• eventueel aanpassen van kinesitherapieschema.
• oefeningen zijn nu vooral gericht op de heupspieren, de buigers van de knie en onderbeenspieren en souplesse.

Week 2-6

• Tot en met de vierde week na de operatie zult u 's nachts de brace nog in extensie blokkeren en dienen er zonodig ook extensieposture oefeningen ingelast te worden.
• als de knie voldoende ontzwollen is kan overdag de functionele brace gedragen worden als die op voorhand werd voorgeschreven.

Week 6-8

• de postoperatieve brace of de functionele brace mogen na zes weken uitgelaten worden tenzij bij risico-activiteiten. Krukken worden nu zeker terzijde gezet.
• deze periode mag gestart worden met partiële squadoefening, oefening in staande terminale knie-extensie (0 tot 20°), en met legg-press-oefeningen.
• tevens mag in deze periode gestart worden met de hometrainer (soms ook reeds vanaf de vierde week postoperatief.
• zwemmen, en fietsen op straat mogen vanaf de 6^de week gestart worden (zonder risico's te nemen) als er een goede functie ( zowel flexie als extensie) op de hometrainer bereikt is.
• de functionele brace dient bij risico-oefeningen (initieel dus ook bij de proprioceptieve oefeningen) en zeker bij risicosporten, gedragen te worden tot 10 maanden na de ingreep.

Algemene informatie na ontslag

• Hou uw wonde zuiver en inspecteer regelmatig de wonde. Zo nodig moet het verband verwisseld worden. Indien de wonde warm wordt, rood ziet of zwelling vertoont met vochtverlies, neemt u best contact op met uw chirurg.
• Pas twee dagen na het verwijderen van de draadjes of nietjes kunt u een bad of een douche nemen.
• Voor twee elleboogkrukken dient u zelf te zorgen. In het begin heeft u deze krukken nodig om gedeeltelijk te belasten en daarna enkel om beschermd maar volledig te belasten.
• U zal tijdens uw opname aangeleerd krijgen hoe u moet omgaan met deze krukken voor het stappen en voor het beklimmen en afdalen van trappen.
• De postoperatieve brace die reeds preoperatief door middel van een voorschrift werd aangepast, zal u zeker vier weken moeten dragen. De eerste tien dagen wordt de brace enkel gedeblokkeerd om te oefenen. Daarna zal meer vrijheid worden gegeven. Gezien de brace pre-operatief werd aangepast is het mogelijk dat aanpassingen nadien nog nodig zijn, waarvoor u zich moet wenden tot de orthopedische bandagist.
• Als uw knie wat ontzwollen is kunt u eventueel een functionele brace beginnen dragen na de 4^de week. Sowieso dient u één van de twee bracen te dragen tot en met 6 weken na de ingreep.
• Bij het hervatten van sport, zeker bij sporten met een hoog risico voor kniebandletsels, dient u te sporten van de functionele brace. Sommige sporten laten dit evenwel niet toe.
• Koudetherapie is een vorm van pijntherapie, maar heeft ook als doel de zwelling te verminderen. De eerste week moet u dan ook om het uur koeling op de geopereerde knie aanbrengen. Hiervoor kunt u een coolpack of een gewoon plastieken zak gevuld met ijsblokjes opleggen. Zorg ervoor dat u steeds een doek legt tussen de koudebron en de huid om vrieswonden te vermijden. Vooral na het oefenen en wandelen is koudetherapie aangewezen.

Instructies voor acute fase-oefeningen 

Het is niet ongewoon om na de oefeningen milde pijn gewaar te worden.  Indien de pijn meer dan 2 uur na de oefeningen blijft bestaan, moet u zeker ijs aanbrengen.  Daarnaast dient u ook de tijdspanne tussen de oefeningen én de intensiteit of het aantal herhalingen van oefeningen  te verminderen.  Indien hevige pijn voor meer dan 24 uur blijft bestaan, moet u uw arts contacteren.

Elke oefening moet 3 maal per dag worden gedaan.

Elke oefening moet verschillende keren herhaald worden zoals aangegeven voor deze oefening.

Ook oefeningen voor het andere been zijn aangewezen om het niet-geopereerde been in goede conditie te houden.  De volgende oefeningen zijn vooral bedoeld voor de eerste 7 à 10 dagen na de operatie.

Extra oefeningen zullen door uw kinesitherapeut worden aangeleerd.

Al deze oefeningen moeten worden uitgevoerd in de brace.

1 Onbelast stretchen van de kuitspieren

Zittend met de knie gestrekt en de brace geblokkeerd, een handdoek of een touw rond de bal van de voet hangen.

Gebruik deze doek of dit touw om de tenen naar u toe te trekken tot u een spanning voelt in de kuit.  Hou deze tractie aan voor 15 à 20 seconden.

Herhaal 5 maal.

2 Stretching van de hamstrings (knieplooispieren)

Zit met de knie gestrekt en de brace geblokkeerd.  Langzaam naar voor buigen met de romp naar de knie toe. Probeer uw rug hol te houden.

Buig voorwaarts tot u een tractie voelt in de achterkant van de dij en de knie.  Hou dit aan voor 15 à 20 seconden.

Herhaal 5 maal.

3 Bilspieren opspannen (gluteale sets)

Liggend op de rug de bilspieren te samen aanspannen.

Houden voor 5 à 10 seconden.

Relaxeer.

Herhaal 10 tot 20 keer.

Blijf doorademen.

4 Dijspier aanspannen (quadriceps sets)

Liggend op de rug ofwel zittend met de knie gestrekt en de brace geblokkeerd.

Zachtjes de bovenspieren van uw dij aanspannen.

Hierbij moet u de knie in het bed of in de tafel voelen duwen terwijl u de voetzool plat tegen het bedeinde of tegen de muur blijft drukken.

Uw knieschijf moet hierbij op en neer bewegen.

Contractie aanhouden 5 à 10 seconden.

Relaxeer.

Herhaal deze oefeningen 10 tot 20 maal.

5 Patellamobilisatie

Grijp de knieschijf vast tussen twee vingers en mobiliseer die zachtjes naar binnen toe, naar buiten toe, naar onder en naar boven toe.

Herhaal dit 10 maal in elke richting.

6 Gestrekt opheffen

Deze oefening moet zeker met de brace geblokkeerd gebeuren !

Lig op de rug met het niet-geopereerde been geplooid en met de voet plat op het bed.  Hou het geopereerde been gestrekt.

Span  uw dijspieren aan en tracht traag het geopereerde been naar het plafond toe op te heffen tot op de hoogte van  uw andere knie.

Hou deze positie 5 à 10 seconden aan.

Vervolgens traag laten zakken van het been.

Herhaal deze oefening 10 tot 30 maal.

Tracht uw adem niet in te houden tijdens deze oefening.

7 Isometrische heupadductie

Lig op uw rug met een kussen tussen beide benen.

Met de knieën gestrekt proberen het kussen nu te knijpen tussen beide knieën.

Hou dit 5 à 10 seconden aan.

Relaxeer.

Herhaal 10 tot 20 maal.

8 Hamstring sets met de knie geplooid in 30°

Lig op uw rug.

Enkel met deze en met de volgende oefening kan uw brace gedeblokkeerd worden.

Plaats een groot kussen onder uw knie zodat de knie maximum 30° geplooid is.  Zachtjes uw hiel in het bed of op de tafel duwen tot u een spanning voelt in de spier achteraan uw dij en knie.

Hou dit zo 5 à 10 seconden.

Relaxeer.

Herhaal tot 20 maal.

9 Buiklig hamstrings sets

Liggend op de buik mag ook nu de brace gedeblokkeerd worden.

Plaats een grote handdoek onder het onderbeen.

Kruis het niet-geopereerde been over het geopereerde been.  Tracht nu traag de knie te plooien en tegen het gezonde onderbeen te duwen.

Gebruik het gezonde been om deze beweging tegen te gaan.  Met andere woorden, de knie mag niet meer dan 30° plooien.

Hou deze druk van het geopereerde been p het niet-geopereerde been aan voor 5 à 10 seconden.

Relaxeer.

Herhaal 10 tot 20 maal.

10 Actief geassisteerde mobilisatie =  ‘hiel-glide'.

Zit met uw knieën recht en de brace gedeblokkeerd.

Grijp de gewrichten van de brace en til deze traag op zodat de knie plooit.  De hamstrings of achterdijspieren mogen gebruikt worden om de knie te plooien.

Plooi zover als de pijn toelaat.

Hou deze positie voor enkele seconden aan.

Strek de knie terug door de scharnieren te laten zakken, maar niet door de knie zelf met uw spieren te strekken.

Herhaal 10 tot 30 maal.

Deze oefening wordt best gedaan op een zachte oppervlakte en met een kous aan de voet om de voet toe te laten te glijden (of plaats de voet op een plastik vuilniszak).

Gebruik de eerste week zeker uw dijspier niet om de knie zelf te strekken. 

11 Enkel-pompen

Zit of lig met uw been gestrekt in de brace.

Zachtjes met de voet op en neer duwen.  Dit bevordert de circulatie.

Herhaal 10 tot 20 maal.

Twee extra oefeningen, indien de extensie beperkt of pijnlijk is

1 In buiklig passieve knieëxtensie

Lig op uw buik met de knie hangend over de rand van het bed.

Laat uw voet en onderbeen hangen over de rand van het bed zodat een druk wordt uitgeoefend thv. de knie.

Hetzelfde kan gebeuren met een handdoek  opgerold thv. de dij.

Hou deze positie 3 tot 5 minuten.

2 Zittende passieve knieëxtensie

Ga zitten of liggen met de hiel van het betrokken been gesteund op een stoel of een sofa.

Laat de knie nu doorhangen.

Dezelfde oefening kan gebeuren in het bed met een handdoek opgerold onder de hiel.

Hou deze positie 3 tot 5 minuten aan.

Kijk eventueel ook naar :

Principes voor de verdere revalidatie

Longterm schema voor oefeningen en sporthervatting

Wij wensen u een spoedig herstel toe!

Dr. Paul Cuyvers

Dr. Dirk Vanlommel

Dr. Carl Dierickx

Dr. Annie Steenwerckx

Dr. Gerrit De Wachter

Dit schema werd opgesteld in de Zorggroep Locomotoriek en in samenwerking met de kinesisten en dokters fysiotherapeuten van de afdeling fysiotherapie en revalidatie van het Jessa Ziekenhuis - campus Virga Jesse.

Risico sporten voor de voorstekruisband(-reconstructie)