Een defect tussen de voorkamers

U heeft nu een beter inzicht in de normale werking van het hart. Het komt echter regelmatig voor dat er een defect ontstaat tussen de voorkamers, in de vorm van een kleine opening. Dit defect bestaat reeds vòòr de geboorte. Normaalgezien sluit dit defect zich in de eerste levensmaanden/jaren, maar bij 25 tot 30% van de mensen gebeurt dit niet of onvoldoende.

Er kunnen twee soorten defecten ontstaan: het ‘ASD’, oftewel atrium septum defect (komt eerder zelden voor) en het ‘PFO’ of patent foramen ovale (dit komt frequenter voor). In dit hoofdstuk gaan we hier verder op in.

Het ASD

Wanneer men in medische termen over een atrium septum defect (ASD) spreekt, bedoelt men dat er tussen de linker en de rechter voorkamer een opening bestaat die toelaat dat er bloed van de linkerkant naar de rechterkant stroomt. Deze opening kan bestaan uit een groter gat of uit verschillende kleinere gaatjes, maar met hetzelfde resultaat. De reden dat het bloed van links naar rechts stroomt (we noemen dit een links-rechts shunt) is omdat de drukken in het linker hart hoger zijn dan in het rechter. Het linker hart moet dan ook instaan voor het hele lichaam, waar het rechter hart enkel bloed naar de longen moet sturen.

Wanneer dit nu optreedt, zal het rechter hart meer bloed ontvangen in de voorkamer (zowel het ‘gebruikte’, zuurstofarme bloed uit het lichaam, als het extra bloed uit de linker voorkamer). Aangezien het bloed stroomt van de voorkamer naar de kamer, zal ook de rechter kamer in dit geval meer (teveel) bloed ontvangen en ook moeten wegpompen. Het gevolg is dat men te maken krijgt met een ‘volume-overbelasting’ van het rechter hart. Het hart wordt dus overbelast met een teveel aan bloed.

Langzaamaan zal het rechterhart meer en meer moeite hebben om deze hoeveelheden bloed aan te kunnen. De spier geraakt vermoeid en zal minder en minder efficiënt kunnen werken. Op langere termijn ontwikkelt zich ‘(rechter) hartfalen’, verhoogde bloeddruk in de longen (artsen spreken over pulmonale hypertensie) en mogelijks hartritmestoornissen. Hierdoor kan men last gaan krijgen van vermoeidheid, dikke voeten, kortademigheid, …

Het PFO

Bij een PFO bestaat er eveneens een defect in de wand tussen de rechter en linker voorkamer. In dit geval is er echter geen sprake van een ‘gat’, maar van een tunnelvormige verbinding tussen de linker en rechterkant. Deze ‘tunnel’ wordt gevormd door twee losse vliesjes die tegen elkaar liggen (zie figuur).

Bij het ASD werd uitgelegd dat door de hogere druk in de linker voorkamer het bloed van links naar rechts stroomt. Welnu, door deze hogere druk worden de twee vliesjes zò tegen elkaar gedrukt, dat er geen bloed van links naar rechts kan. Wat wèl kan, is dat er bloed van rechts naar links wordt gepompt, door het tunneltje heen.

Het probleem is nu, dat er zuurstofarm bloed in de linkerkant van het hart terechtkomt. Dit vermengt zich met het zuurstofrijke bloed dat van de longen komt en zal in het lichaam gepompt worden. Het lichaam krijgt dus minder zuurstof toegevoerd dan het normaal had moeten krijgen. Bovendien bestaat de kans dat zich eventuele klontertjes (die zich in de ‘tunnel’ of in de aders ontwikkelen), via de rechtervoorkamer en door het PFO in de linker voorkamer terechtkomen. Op deze manier vinden deze klontertjes hun weg naar de slagaders in het lichaam en kunnen deze gaan afsluiten. Dit noemt men een ‘embolie’. Een embolie kan de oorzaak zijn van bijvoorbeeld een TIA of CVA, beter bekend als een beroerte. Desgevallend zal het klontertje zich gaan vastzetten in een van de slagaders van de hersenen en zo een deel ervan afsluiten…

Men hoort ook heel vaak dat er een verband bestaat tussen migraine (met ‘aura’) en een PFO; hierbij denkt men ondermeer aan afvalstoffen die van rechts naar links kunnen ‘reizen’ in de voorkamers. Er is echter nog geen sluitend bewijs geleverd dat het sluiten van een PFO de klachten zouden laten verdwijnen. Vaak ziet men wel een verbetering van de klachten, maar gezien migraine een aandoening is waarbij vele oorzaken samen leiden tot de hoofdpijn, zal het probleem normaalgezien niet volledig opgelost worden met het sluiten van het PFO.